Pestruszka stepowa (leming stepowy) – kompletny poradnik

Pestruszka stepowa (Lagurus lagurus), przez hodowców często nazywana lemingiem stepowym, to mały, krępy gryzoń ze stepów Eurazji. Mimo potocznej nazwy nie jest „prawdziwym” lemingiem – należy do podrodziny karczowników (Arvicolinae), czyli tej samej grupy co norniki i nornice. Jest towarzyska, aktywna także w dzień i prawie nie pachnie, dlatego świetnie sprawdza się jako zwierzę do obserwacji. Ma jednak kilka wymagań, o których trzeba wiedzieć – przede wszystkim nie toleruje cukru.

W skrócie

Skąd pochodzi

Pestruszka żyje na stepach od Ukrainy (rejon Dniepru) przez południową Rosję i Kazachstan po północno-zachodnie Chiny i Mongolię. Zamieszkuje suche stepy trawiaste i piołunowe, gdzie gleba jest luźna i łatwo kopać nory – spotyka się ją nawet do ok. 4000 m n.p.m. W epoce lodowcowej rodzaj Lagurus sięgał aż do Francji i Wielkiej Brytanii, gdzie znajdowane są jego kopalne szczątki.

W naturze kopie rozbudowane nory: główny korytarz schodzi skośnie na głębokość do ok. 90 cm, a kuliste gniazdo wyścielone suchą trawą leży zwykle 25–30 cm pod ziemią. Wokół są ślepe korytarze i tymczasowe nory, do których ucieka przed drapieżnikami – sowami, łasicami, lisami i ptakami drapieżnymi. W latach masowych pojawów populacje gwałtownie rosną i zwierzęta wędrują.

Wygląd

Krępe ciało, krótki ogon (krótszy niż tylna stopa), małe uszy i oczy. Grzbiet szary do szarobrązowego z charakterystycznym ciemnym paskiem wzdłuż kręgosłupa, brzuch jaśniejszy. Samice są nieco większe od samców. Ze względu na budowę pestruszki źle oceniają wysokość i słabo skaczą – to ważne przy urządzaniu terrarium.

Charakter i zachowanie

• Stadne – nie trzymamy ich pojedynczo. W naturze żyją grupami rodzinnymi na niewielkim terytorium.
• Terytorialne wobec obcych – dorosłe, nieznające się osobniki potrafią walczyć bardzo ostro. Grupy najlepiej tworzyć z młodych zwierząt, a łączenie dorosłych nie jest zalecane.
• Ciekawskie i spokojne, z czasem oswajają się, ale nie każda pestruszka polubi branie na ręce – to raczej zwierzę do obserwacji.
• Aktywne w cyklu: okresy odpoczynku przeplatają się z intensywną aktywnością przez całą dobę, najwięcej ruchu jest o zmierzchu i świcie.
• Prawie nie mają zapachu, ale dużo piją jak na swój rozmiar.

Ile pestruszek razem

• Para tej samej płci lub mała grupa samic – najprostszy i najbezpieczniejszy wariant.
• Dwa samce mogą żyć razem, ale duże grupy samców zwykle się rozpadają.
• Grupa mieszana tylko z wykastrowanym samcem i przewagą samic – inaczej grozi niekontrolowane rozmnażanie (patrz niżej).
• Zawsze obserwuj grupę: nawet zgrane zwierzęta po kilku miesiącach mogą zacząć się gonić. Kryjówki z kilkoma wyjściami pozwalają słabszemu osobnikowi uciec.

Terrarium

• Minimum dla dwóch zwierząt: ok. 80 × 40 × 40 cm, ale im większe, tym lepiej. Najlepsze jest terrarium lub akwarium – klatki z prętami się nie sprawdzają, bo pestruszki kopią i wyrzucają podłoże.
• Grube podłoże: minimum 10 cm, najlepiej 20 cm, przykryte grubą warstwą siana. Pestruszki budują w nim tunele i gniazda.
• Podłoże bez pyłu – unikaj trocin oraz ściółki sosnowej i cedrowej (drogi oddechowe). Ściółka musi być sucha; mokre miejsca usuwaj od razu.
• Bez wysokich półek – upadki z wysokości powyżej ok. 10–15 cm mogą skończyć się urazem. Platformy niskie, pochylnie łagodne.
• Kołowrotek pełny, bez szczebli, ok. 20 cm średnicy – najlepiej dwa, żeby zwierzęta nie walczyły o jeden.
• Kryjówki z drewna lub kamienia (z kilkoma wejściami), tunele, karton do niszczenia.
• Gałązki do gryzienia: wierzba, leszczyna, drzewa owocowe niepryskane. Bez iglaków (żywica).
• Pokrywa z siatki potrzebna tylko wtedy, gdy zwierzęta mogłyby wyjść po usypanym podłożu.

Temperatura i miejsce

Najlepiej 18–20 °C, nie mniej niż 10 °C. Powyżej 25 °C pestruszki się przegrzewają – szybko oddychają, leżą bez ruchu i nie jedzą. Terrarium stawiaj z dala od okna, kaloryfera i przeciągów. W upały pomaga schłodzony kamień albo zamrożona butelka zawinięta w ręcznik.

Żywienie – najważniejsza zasada: bez cukru

Pestruszki są wrażliwe na cukier i skłonne do cukrzycy. Typowe mieszanki dla chomików i myszy (z suszonymi owocami, granulkami słodzonymi, dużą ilością słonecznika) mogą im poważnie zaszkodzić i skrócić życie.

Co podawać

• Siano – zawsze i bez ograniczeń. To podstawa diety i materiał na gniazdo.
• Mieszanka ziaren dla papużek, kanarków lub ptaków egzotycznych bez dodatków owocowych, ewentualnie karma dla koszatniczek (degu), które również nie tolerują cukru. Ok. 1 łyżeczki na zwierzę dziennie.
• Codziennie zielenina: sałata rzymska, endywia, roszponka, jarmuż, natka, a także suszone i świeże zioła – mniszek, tasznik, babka, krwawnik.
• Trawy i lucerna (świeże lub suszone).
• Raz w tygodniu białko: mącznik, świerszcz albo łyżeczka pokarmu jajecznego dla ptaków.
• Świeża woda zawsze – w poidle lub ciężkiej miseczce.

Czego unikać

• owoców, suszonych owoców i słodkich przysmaków,
• mieszanek dla chomików z dodatkiem cukru, miodu czy melasy,
• dużych ilości warzyw korzeniowych (marchew, pietruszka korzeń) – zawierają sporo cukru,
• gwałtownych zmian diety – nowe warzywa wprowadzaj powoli, żeby nie wywołać biegunki.

Zebrane na łące trawy i zioła warto przed podaniem zamrozić na ok. 3 dni – zabija to roztocza i inne pasożyty.

Rozmnażanie

• Ciąża trwa ok. 20–21 dni, w miocie zwykle 3–7 młodych (średnio ok. 4–5), ważących po ok. 1 g.
• Młode samice mogą być płodne już od ok. 4 tygodnia życia, samce od ok. 5–6 tygodnia. Młode trzeba rozdzielić według płci najpóźniej około 4. tygodnia.
• Samica może mieć kilka miotów w roku, a w dobrych warunkach rozmnaża się także zimą – stąd w grupach mieszanych bardzo szybko robi się przepełnienie.
• Samiec nie opiekuje się młodymi; samica jest bardzo opiekuńcza i potrzebuje spokoju oraz osłoniętego gniazda.

Rozmnażanie zostaw hodowcom, którzy mają gdzie oddać młode. Jeśli chcesz pestruszki „na próbę” – weź dwie samice albo dwa samce.

Zdrowie – na co uważać

Pestruszki, jak większość małych gryzoni, długo ukrywają chorobę. Dlatego warto wcześniej znaleźć lekarza weterynarii, który leczy gryzonie egzotyczne.

• Zdrowe zwierzę: błyszczące oczy, suchy nos, czyste uszy i okolice odbytu, lśniąca sierść, suche i twarde bobki.
• Kichanie, wydzielina z nosa – problem z drogami oddechowymi; często przeciąg, pył z podłoża albo zbyt duża wilgotność.
• Miękkie odchody, brudny zad, wzdęty brzuch, brak apetytu – problem trawienny (zbyt dużo nowej zieleniny, infekcja). Biegunka u tak małego zwierzęcia szybko prowadzi do odwodnienia – nie czekaj.
• Łyse placki – grzybica, infekcja, walki w grupie, zła dieta lub starość.
• Nadmierne picie i oddawanie moczu, chudnięcie mimo apetytu – możliwa cukrzyca; zwykle skutek słodkiej diety.
• Przegrzanie powyżej 25 °C – przenieś terrarium w chłodne miejsce i od razu schłodź otoczenie.
• Przerośnięte zęby – zęby rosną całe życie; siano i gałązki ścierają je naturalnie.

Najczęstsze błędy początkujących

1. Mieszanka dla chomików z owocami i cukrem.
2. Klatka z prętami zamiast terrarium i za cienka warstwa podłoża.
3. Wysokie piętra i półki, z których pestruszka spada.
4. Jedno zwierzę trzymane w samotności – albo odwrotnie: łączenie obcych dorosłych.
5. Para samiec–samica „bo będą razem raźniej” – po kilku tygodniach jest ich kilkanaście.
6. Terrarium na słonecznym parapecie.

Najczęstsze pytania

Czy pestruszka to leming?

Potocznie tak się ją nazywa, ale systematycznie to osobny rodzaj (Lagurus) w podrodzinie karczowników, bliżej spokrewniony z nornikami niż z lemingami właściwymi (Lemmus). Wyglądem trochę przypomina leminga norweskiego – stąd nazwa.

Czy pestruszka gryzie?

Spokojna, oswojona pestruszka gryzie rzadko. Ugryzienie zdarza się zwykle przy łapaniu w pośpiechu albo gdy zwierzę jest wystraszone.

Czy pestruszki śmierdzą?

Nie – to jedne z najmniej pachnących gryzoni. Zapach pojawia się dopiero przy zawilgoconej, dawno niewymienianej ściółce.

Jak często sprzątać terrarium?

Mokre miejsca i resztki zieleniny usuwaj codziennie. Pełną wymianę podłoża rób rzadziej i nie całą naraz – część starego siana z gniazda zostaw, żeby zachować zapach grupy i nie wywołać kłótni.

Czy pestruszka nadaje się dla dziecka?

Jako zwierzę do wspólnej obserwacji – tak. Do noszenia na rękach – raczej nie: jest szybka, mała i może spaść. Opiekę i dietę musi kontrolować dorosły.

Ciekawostki

• W naturze pestruszki gromadzą zapasy roślin w norach na trudniejsze okresy.
• W latach masowych pojawów mogą tak mocno wyjeść roślinność, że zostają tylko odporne piołuny.
• Latem są wyraźnie cięższe niż zimą – w naturze średnio ok. 35 g w lecie i ok. 22 g zimą.
• Samice przed porodem są wyjątkowo „gadatliwe” – komunikują się dźwiękami i zapachem.

Chcesz pestruszki z naszej hodowli? Napisz do nas – opowiemy o zwierzętach, pomożemy przygotować terrarium i podpowiemy, ile osobników wziąć.

Źródła

• Animal Diversity Web, University of Michigan – Lagurus lagurus
• AnAge: The Animal Ageing and Longevity Database – steppe lemming
• LICG (Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren) – karta opieki: steppelemming
• Crittery – Steppe Lemming (opieka, dieta, środowisko)
• Wikipedia – Steppe lemming