Kolcomysz – kompletny poradnik

Kolcomysz kairska (Acomys cahirinus) to gryzoń z suchych, kamienistych terenów Afryki Północnej, który na grzbiecie ma sztywne, kolczaste włosy przypominające igły jeża. Jest towarzyska, ciekawska i bardzo przyjemna w obserwacji. Ma też cechy, które czynią ją wyjątkową w świecie ssaków: niezwykle delikatną skórę, która potrafi się odrywać i odrastać bez blizn, oraz młode rodzące się niemal „gotowe do życia”. W hodowlach spotyka się też inne gatunki z rodzaju Acomys, a ich potrzeby są bardzo podobne.

W skrócie

Skąd pochodzi

Kolcomysz kairska zamieszkuje Afrykę Północną – od Mauretanii i Maroka po Egipt, Sudan, Etiopię i Erytreę – zwykle do ok. 1500 m n.p.m. Żyje w suchych, kamienistych miejscach: kanionach, skalnych szczelinach, zboczach, a często także w pobliżu ludzkich zabudowań, gdzie zjada zapasy i zboże.

Wygląd

Smukłe ciało, duże uszy i oczy, długi, cienki, prawie nagi ogon. Grzbiet pokryty sztywnymi, kolczastymi włosami w odcieniach szarobrązowych lub piaskowych, brzuch jasny i miękki. Kolce nie są groźne dla człowieka – to po prostu twarde włosy, które utrudniają drapieżnikowi złapanie zwierzęcia.

Delikatna skóra i ogon – najważniejsza rzecz do zapamiętania

Kolcomysze mają wyjątkowo słabą skórę w porównaniu z myszą domową. W razie ataku drapieżnika skóra łatwo się rozrywa, a ogon może się „zsunąć” (odrywa się skóra z ogona albo jego fragment). To mechanizm obronny – zwierzę ucieka, zostawiając drapieżnikowi kawałek skóry.

Co ciekawe, kolcomysze potrafią zregenerować skórę wraz z mieszkami włosowymi bez blizny – dlatego są intensywnie badane przez naukowców zajmujących się gojeniem ran. Ogon jednak nie odrasta.

W praktyce oznacza to:

• nigdy nie podnosimy kolcomyszy za ogon ani za skórę na karku,
• przenosimy ją w dłoniach złożonych w miseczkę lub w kubku czy rurce,
• w terrarium nie stosujemy ostrych krawędzi ani wąskich szczelin, w których może się zaklinować.

Charakter i życie w grupie

• Silnie stadna – w naturze żyje w małych grupach rodzinnych z jednym dominującym samcem. Pojedyncza kolcomysz źle się czuje.
• Wspólne wychowanie młodych – samice pomagają sobie przy porodzie, a karmiące samice karmią wszystkie młode w grupie, nie tylko własne.
• Ciekawska i ruchliwa, dobrze się wspina, ale raczej do obserwacji niż do noszenia na rękach.
• Aktywna głównie o zmierzchu i w nocy.

Ile kolcomyszy razem

• Grupa samic (od 2–3 sztuk) – najprostsza i najspokojniejsza konfiguracja.
• Grupa samców bywa możliwa, jeśli zwierzęta wychowały się razem, ale dwa dorosłe samce w obecności samic zwykle walczą.
• Grupa mieszana – tylko z myślą o rozmnażaniu i z planem, co zrobić z młodymi.

Terrarium

• Terrarium lub akwarium z siatkowaną pokrywą – kolcomysze świetnie się wspinają i skaczą. Dla małej grupy min. ok. 80 × 40 cm podstawy, im więcej, tym lepiej.
• Podłoże bezpyłowe kilka–kilkanaście centymetrów, z sianem do budowania gniazd.
• Dużo „pięter” i elementów do wspinaczki: korzenie, kamienie, półki, liny. Kamienie układaj stabilnie, żeby się nie przesunęły.
• Kilka kryjówek – w grupie każdy powinien mieć gdzie się schować.
• Kołowrotek pełny, bez szczebli i szczelin, min. ok. 20–25 cm.
• Miejsce suche i ciepłe, bez przeciągów; kolcomysz pochodzi z ciepłego klimatu.

Żywienie

W naturze kolcomysz jest wszystkożerna i oportunistyczna: zjada nasiona, orzechy, owoce, zielone liście, owady, pająki i ślimaki.

• Mieszanka ziaren dla myszy lub małych gryzoni jako podstawa.
• Zielenina i warzywa kilka razy w tygodniu: sałata rzymska, cykoria, marchew, zioła.
• Białko zwierzęce 1–2 razy w tygodniu: mączniki, świerszcze, ugotowane jajko.
• Owoce tylko okazjonalnie i w małych ilościach.
• Świeża woda zawsze.

Rozmnażanie

• Ciąża trwa 5–6 tygodni – ok. 2 tygodnie dłużej niż u podobnej wielkości myszy.
• W miocie 1–5 młodych. Rodzą się owłosione, z otwartymi lub szybko otwierającymi się oczami, i już po kilku dniach zwiedzają terrarium.
• Samica może zajść w ciążę tuż po porodzie – w grupie mieszanej mioty następują jeden po drugim.
• Dojrzałość płciowa po ok. 2–3 miesiącach.

Ciekawostka naukowa: kolcomysz kairska to pierwszy poznany gryzoń, u którego występuje menstruacja (cykl ok. 9 dni) – rzadkość wśród ssaków.

Zdrowie

• Rany skóry i urazy ogona – po złapaniu za ogon lub walkach. Rany zwykle dobrze się goją, ale obserwuj, czy nie ma zakażenia.
• Walki w grupie – zadrapania i ugryzienia; jeśli powtarzają się, rozdziel zwierzęta.
• Otyłość – przy zbyt tłustej karmie i braku ruchu.
• Problemy z oddychaniem – przy wilgoci, przeciągach i pylistym podłożu.

Najczęstsze błędy

1. Łapanie za ogon.
2. Trzymanie pojedynczej kolcomyszy.
3. Terrarium bez pokrywy – ucieczki.
4. Grupa mieszana „przez przypadek” – kolejne mioty co kilka tygodni.
5. Kołowrotek ze szczeblami, w którym łatwo o uraz.

Najczęstsze pytania

Czy kolce kłują?

Nie. To sztywne włosy – są twarde w dotyku, ale nie robią krzywdy.

Czy kolcomysz gryzie?

Rzadko; częściej ucieka niż gryzie. Ugryzienie zdarza się przy łapaniu w pośpiechu.

Czy kolcomysz pachnie jak mysz domowa?

Zwykle pachnie słabiej, ale przy dużej grupie i rzadko wymienianej ściółce zapach będzie wyczuwalny.

Masz pytania o kolcomysze albo chcesz zapytać o młode z naszej hodowli? Napisz do nas.

Źródła

• Animal Diversity Web, University of Michigan – Acomys cahirinus
• Wikipedia – Cairo spiny mouse